Deprem Tehlikeleri ve Riskleri Nelerdir

Ne zaman ülkemizde hissedilir bir deprem olsa, deprem gerçeğini hatırlıyoruz ve televizyonlarda, gazetelerde deprem hakkında uzmanlar bilgiler paylaşıyor, Şahin Akademi olarak bizler de Deprem Bilinçlendirme ve Farkındalık Eğitimi adı altında verdiğimiz bilgilere ek olarak web sitemiz üzerinden bilgiler paylaşarak eko sisteme katkıda bulunmak niyetindeyiz. Bu yazımız da deprem tehlikeleri ve riskleri nelerdir biraz bu konulardan bahsetmek istiyoruz.

Deprem tehlikesinin ölçüsü, belirli bir zaman içerisinde maruz kalınan yer hareketlerinin şiddeti ile belirlenir. Bir yerleşim yerinin deprem tehlikesini arttıran yegane faktörlerden biriside depremin kaynak bölgesine olan coğrafi yakınlığıdır. Almanya, Norveç, İsveç gibi ülkeler mevki olarak deprem kaynak bölgelerinden uzak olduğu için deprem riski az olan ülkeler sınıfında yer almaktadır.

Deprem Riski Nedir

Deprem esnasında, yer hareketleri neticesinde fiziksel ve sosyo ekonomik öğelerin yaşayacağı kayıplar deprem riskini belirleyen faktörler arasındadır. Deprem riskleri, hasar görebilir öğelerin yaşayacağı kayıpların azaltılması yoluyla düşürülebilir bir seviye gelebilmektedir.

Örnek olarak deprem şartnamesine uygun olarak inşa edilmiş evler yada eskiden yapılmış evlerin şartnameye göre takviye edilmiş halleri gibi işlemler riskleri azaltma yolunda yapılan adımlardandır.

Deprem riskini etkileyen iki temel faktör vardır; bunlardan ilki tehlike altında bulunan değerin büyüklüğüdür. Bu tanımı daha anlaşılır kılmak için örnek vermek istersek, aynı büyüklükteki iki depremden birinin çölde olması ile büyük bir şehirde olması neticesinde iki depremin risk değeri aynı olmayacaktır. Bu konuda 1999 ve 2001 yıllarında Kaliforniya ve Yeni Zelanda’da meydana gelen 7 büyüklüğündeki depremlerde tahmin edilenin aksine can ve mal kaybı olmamıştır. Bunun başlıca sebeplerinden biri ise depremin merkezinden uzakta olmalarıydı.

İkinci faktör ise depremden göreceğimiz zararı azaltmak için alacağımız önlemlerdir. Türkiye’de yaşanan son depremlerde meydana gelen can ve mal kayıpları, dünyanın diğer ülkeleri özellikle Japonya ve Amerika’nın Kaliforniya kentlerindekinden çok çok daha fazla olmuştur. Bu kadar fark olmasının sebebi ise depremden zarar görebileceğimiz etkenleri azaltmada yeterince önlem almamış olmamızdandır.

Depremin Etkisini Belirleyen Faktörler

1.Sarsıntının Gücü

  • Sarsıntının gücünü belirleyen faktörler boşalan enerji ile ilişkilidir ve depremin büyüklüğü olarak ölçülmektedir. Depremin büyüklüğü arttıkça açığa çıkan dalgalar daha uzaklara erişir ve depremden etkilenen alan genişler. Sismografik cihazlar bu dalga boylarını kaydederler.

2.Sarsıntının Süresi

  • Depremde meydana gelen yıkımın en önemli faktörlerinden olan sarsıntının süresi, büyük bir fayın kırılmasının, kısa fay hatlarının kırılmasına göre daha uzun sürmesi nedeniyle etkisi daha büyük olmaktadır. Uzun süren sarsıntılarda yapıların hasar görme riskleri daha da artmaktadır. Genel olarak sarsıntılar 10 ile 90 saniye arasında sürmektedir.

3.Deprem Merkezinden Uzaklık

  • Deprem risklerini ifade ederken, deprem merkezinden olan uzaklık, yıkım etkisi üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Merkezden uzaklaştıkça azalan güç nedeniyle sarsıntı daha az hissedilmektedir.

4.Zemin/Yerin Cinsi

  • Hani bir laf vardır ya, evini kayalık zemine yap diye, işte konumuz deprem olunca sarsıntıların yumuşak, dolgu ve ıslak zeminlerde arttığı bilinmektedir. Bu onuda binaların inşaası için zemin etüdlerinin çok iyi yapılması ve illa yapılacak ise gereken önlemlerin alınması deprem risk büyüklüğünü azaltmada etkili olacaktır.

5.Depremin Odak Derinliği

  • Depremlerin yıkıcı etkilerini etkileyen faktörlerden biri olan odak derinliği depremin şiddeti büyük olsa da, eğer derinlerde olmuş ise yıkım özelliği oldukça azalmaktadır. Türkiye’de meydana gelen depremlerin çoğu yüzeye yakın yerlerde meydana geldiği için etkileri büyük olmaktadır. Tarihte 2001 yılında Seattle kentinde meydana gelen depremin çok derinde olması neticesinde yıkım oldukça az olmuştur.

Deprem bilinçlenmesi ve farkındalığı, gördüğünüz gibi terimleri anlamayla, depremi öğrenmeyle olacak bir iştir. Risk faktörlerinin bilindiği depremlerde, yukarıda saydığımız kriterlere göre yapılan risk azaltma çalışmalarıyla yıkıcı etki oldukça az etkilemiş olacaktır.

Bireysel ve kurumsal deprem farkındalığı ve deprem bilinçlendirme eğitimleri için Şahin Akademi olarak, Bursa ve civar iller başta olmak üzere, Türkiye’nin her yerinde deprem eğitimleri vermekteyiz. Bizlere iletişim bilgilerimizden ulaşabilirsiniz.

Post by Kadir Şahin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir